مؤسسه گفتگوی دینی

مصاحبه با حجه الاسلام و المسلمین غریب رضا (مسئول مؤسسه)

- ایده اولیه تأسیس چنین مؤسسه ای چگونه شکل گرفت؟

چندین مرتبه به سفر حج مشرف شده و در آنجا توانستیم با کشورهای مختلف اسلامی ارتباط برقرار کنیم. در حج گسست موجود میان مسلمانان جهان از میان برداشته شده و می¬توان به تبادل عقاید و افکار پرداخت. با وجود فعالیتهای نهادهای تبلیغاتی، رسمی و اداری کشور برای انتقال پیامهای فکری و فرهنگی کشورمان با سایر مسلمانان و ادیان جهان، احساس کردم در عرصه    بینالمللی کمبود وجود دارد و آن کمبود عدم حضور سازماندهی شده در عرصه ارتباطات مجازی است که بدین طریق می توان هزینه های کلان صرف شده را نیز به طرز قابل ملاحظه ای کاهش دهیم. این ایده آرام آرام رشد پیدا کرد و در حقیقت سفر حج موجبات تأسیس این مؤسسه را فراهم آورد. مؤسسه با هدف ایجاد پلی فکری- فرهنگی میان ایران و سایر کشورهای اسلامی و بر اساس جمله ای از حضرت امام(ره) بعد از کشتار حجاج ایرانی که فرمودند: «اگر جبهه بسیج جهانی مسلمین تشکیل شده بود و فرزندان معنوی پیامبر آن را سامان داده بودند، آیا شاهد این همه توهین ها بودیم؟!» شکل گرفت. در حقیقت بر آنیم به امت واحده اسلامی برسیم. جامعه ای یک مسلمانان با آرمانی مشترک دور هم جمع شده و موجب قدرت جهانی اسلام شوند.

- برای رسیدن به این ایده آل چه اهدافی را ترسیم کرده اید؟

دو مخاطب برای خود تعریف کرده و در صدد هستیم با این مخاطبان به دو هدف برسیم: مخاطب اول ما جوان ایرانی است. می خواهیم به جوانان ایران نشان دهیم یک تحولات فکری، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی دنیای معاصر تا چه اندازه تحت تأثیر اندیشه های ماست. می خواهیم کارآمدی اندیشه ناب اسلامی و آنچه را که امام خمینی(ره) به ما آموخت را در دنیای معاصر به طور ملموس به جوانان نشان دهیم.

معتقدیم اگر جوان ایرانی مسیری را شناخته و به هدفی اعتقاد پیدا کند، آنگاه با ابداع و نوآوری در آن مسیر پیشرو خواهد بود. بنابراین در صدد هستیم با توصیف این فضا، پتانسیلی از جوانان آزاد کنیم که بتواند حتی از خانه خود در دنیای جدید تأثیرگذار باشد. به تجربه هم ثابت شده که هرجا در مقاطع مختلف انقلاب به موفقیتی رسیده ایم توسط جوانان حاصل شده است. جهان امروز تشنه پیام ماست و باید این پیام را به دست جهانیان برسانیم البته توسط جوانان.

در وحله دوم هدف ما این بود که خود وارد میدان شویم. با برقراری ارتباط با شخصیتهای نخبه جهان اسلام، نویسندگان، جریانهای سیاسی و شخصیتهای دینی و فکری این کار را به راحتی و از طریق اینترنت انجام دهیم. با کسانی که در مورد فضای فکری- فرهنگی ایران مطلبی نوشته بودند و به نوعی با ما همسو بودند نامه نگاری کنیم و البته آنها نیز ابراز علاقه می کنند. حتی سعی کردیم با مخالفان خود نیز ارتباط برقرار کنیم. سعی می کنیم وارد گفت وگو و مباحث فکری شویم.

- برای رسیدن به اهداف دوگانه خود چه برنامه ریزی داشتید و از چه ابزاری استفاده   می کنید؟

برای برقراری ارتباط با جوانان سعی داریم تأثیر اسلام و انقلاب را در دنیا نشان دهیم. سایتی به نام رهیافتگان راه اندازی شد که به معرفی افراد تازه مسلمان شده می پردازد. بر خلاف عده ای که معتقدند جهان امروز به سمت بی دینی در حرکت است، اعتقاد داریم دنیا به سمت دین داری و حتی جهان غرب به سمت اسلام حرکت می کند. برنارد لوئیس خاورشناس مشهور در یکی از کتابهای خود نوشته بعد از 100 سال دیگر جهان غرب و اروپا جزیی از جهان اسلام می شود. در این راستا از دیگر فعالیتهای برگزاری دهها نشست در دانشگاهها و مدارس و مراکز فرهنگی بوده است. در این نشستها از طلاب و دانشجویانی استفاده می کنیم که از سایر کشورها به ایران آمده و تحصیل می کنند و از طرفی اندیشه و حتی گاهی دین و مذهب ما را پذیرفته اند. بدین صورت ارتباطی چهره به چهره با سایر دانشجویان و جوانان برقرار شده و با پرسش و پاسخ، جوانان ما با سایر کشورها بیشتر آشنا می¬شوند.

برای برقرای ارتباط و شناسایی نخبگان جهان اسلام نیز سایتی را راه اندازی کردیم به نام گفت و گوی دینی به دو زبان عربی و فارسی. بخش فارسی سایت بیشتر طرف اول را دنبال می کند  ولی بخش عربی همان پل فرهنگی- فکری میان ما و سایر کشورهای اسلامی است. در این سایت وارد مسائل اختلافی مذاهب نمی شویم، چرا که به این مسائل به اندازه کافی پرداخته شده و می شود. ما گفتمانی تشکیل دادیم متشکل از وحدت اسلامی، مقاومت، نواندیشی دینی و متمرکز بر تشابهات فرهنگی ایران و سایر کشورهای عربی به جای مباحث قومیت گرایی. در این راستا مقالات زیادی درباره رابطه زبان فارسی و عربی و تاریخ معاصر ایران را ثبت کردیم. سعی کردیم در طراحی آرام سایت نیز این هدف را دنبال کنیم. سمت راست آرم، نمادهای قدرت ایران یعنی: امام، رهبری، آرم انرژی هسته¬ای، کوه دماوند و صفی از بسیجیان قرار دارد. نشان قدس به مانند پلی در وسط قرار گرفته و در سمت چپ شخصیتهایی قرار دارند که اسوه مقاومت بوده اند. نظیر: سید حسن نصرا... و عماد مقنیه. در بحث وحدت اسلامی و در چیدمان مطالب سعی کردیم شیعه و سنی را کنار هم قرار دهیم. و بعد اخوان المسلمین که بزرگترین جنبش اهل سنت است، مطلبی در باب وحدت نوشته بودند که آن را به همراه عکس ایشان در سایت قرار دادیم. از علمایی نظیر سید قطب که از متفکرین جهان اسلام بوده و نفوذی نظیر دکتر شریعتی در بین جوانان عرب دارند، مطلب گذاشته ایم. الحمدا... بعد از سه ماه بیش از 60 کشور بازدید کننده داشتیم. گفتمانی که تلاش داشتیم در این سایت داشته باشیم باعث موفقیت و رشد سایت شده است.

- تصمیم سازی های مؤسسه چگونه انجام می گیرد؟

هیئت مشاوری داریم متشکل از شخصیتهای تأثیرگذار علمی- فرهنگی به طور دائم با آنها در تماس هستیم و درباره مسائل مختلف فکری از ایشان مشورت می گیریم. در ابتدا کارها به صورت فردی و البته مشورت انجام می شد ولی اکنون کار گروه طرح و برنامه متشکل از دوستانی از حوزه و دانشگاه تشکیل شده که با یکدیگر طرح ها را بررسی کرده و جمع بندی می کنیم.

- آیا به دنبال جذب نیروی جدیدی نیز هستید؟

در سالهای گذشته مخاطبان ما به طور عام در فضای مجازی و یا در نشست ها بودند و برنامه ای برای جذب عضو نداشتیم ولی در ماههای اخیر در نمایشگاه ها و در قم نزدیک به دویست نفر ثبت نام کرده و جذب مؤسسه شده اند.

- آیا برنامه ای برای تربیت نیروی فعال نیز دارید؟

هر مجموعه ای برای موفقیت باید مشارکت محور باشد. در این راستا باید از پتانسیل جوانان استفاده شود. رسیدن به آن برای ما هدف است ولی هنوز با این هدف فاصله داریم و باید با برنامه ریزی پیش برویم.

- نحوه ی برنامه ریزی مؤسسه برای فعالیتها چگونه است؟

دوستان به شوخی می گویند فلانی هرگاه نماز می خواند، طرح تازه ای به ذهنش می رسد! بخشی از برنامه ها در جهت رسیدن به دو هدف مذکور طولانی مدت هستند. پروژه های کلانی طراحی شده و در حال طراحی چشم اندازی 10 ساله با مشورت هیات مشاور هستیم. بخشی دیگر از برنامه ها مقطعی و کوتاه مدت هستند. شرکت در نشست ها و نمایشگاهها جزء این دسته هستند.

- نسبت فعالیتهای مؤسسه در برابر مخاطبان عمومی (جوانان ایرانی) و مخاطبان خاص (نخبگان جهان اسلام) چگونه است؟

فعالیتها برابر و موازی بوده اند. اگر تنها بر خارج از کشور متمرکز شویم، توان جوانان خود را نادیده گرفته¬ایم. مؤسسه به دنبال رشد هر دو بال خود در بعد خارجی و داخلی است.

- برای جذب مخاطبان جوان داخل کشور چه مطالبی ارائه می دهید؟

احساس می کنیم ناگفته های زیادی در جهان وجود دارد که از آنها بی خبریم. مثلاً در مصر 300 دانشجوی زبان فارسی هست که به همراه 500 هیات علمی که دکترای زبان فارسی داشته در 8 دانشگاه کرسی زبان فارسی تدریس می شود.

اگر جوانان ایرانی با این جنبه ها آشنا شوند، به دنبال چنین افرادی رفته و با آنها تبادل آرا و عقاید خواهد داشت. شاید به علت فعالیت رسانه های رسمی کشورهای عربی، افراد تصور کنند کشورهای عربی دشمن ما هستند. ولی متأسفانه ربطی به مردم این کشورها ندارد. حقایق پنهان را برای دو طرف نشان می دهیم و این مسائل دارای جاذبه هستند.

- چه عواملی باعث جذب افراد و فعالیت آنها در این مجموعه می شود؟

عشق، انگیزه و اعتقاد. این ویژگی جوانان ماست. چگونه است که یک بسیجی نارنجک به خود بسته و زیر تانک میرود؟ هدف دارد. اگر برای هدف خود قداست قائل باشد به دنبال آن خواهد رفت. از سوی دیگر جوان وابستگی مادی ندارد. با گذشت زمان تعلقات دنیوی انسان را درگیر می¬کند ولی جوان مانند پرنده ای که در آسمان اوج می گیرد، آزاد است.

- تا چه اندازه از فن آوریهای روز برای جذب مخاطب بهره می گیرید؟

در حال حاضر فضای مجازی اساس کار ماست. چرا که فعالیت بین المللی را سریعتر و ارزانتر و مؤثرتر می کند. در رسانه های دیگر هم برنامه ای داشتیم ولی اغلب در فضای مجازی فعالیت  می کنیم. از طریق سایتهایی که پیش از این درباره آنها بطور کامل صحبت شد.

- از آنجا که اداره چنین مجموعه ای هزینه های خاص خود را دارد، آیا فعالیت درآمدزایی داشته اید؟  و هزینه های جاری مؤسسه چگونه تأمین می شوند؟

معمولاً تشکلی اینچنینی که توسط جوانان اداره می شود مشکل بودجه دارد. منبعی که دائماً نیازهای ما را برطرف کند در اختیار نداریم ولی بحمدا... توسط افراد خیر و راههای مختلف تأمین شده ایم. گاهی مؤسسات فرهنگی کلان کشور کمکهایی کرده اند. پروژه هایی را اجرا کرده ایم. پروژه های تحقیقاتی برای خارج از کشور و یا انجام ترجمه. با این وجود به نظر بنده سازمان  ملی جوانان باید فکری اساسی تر کند.

- در انتها ارزیابی خود ار فعالیت مؤسسه را برایمان بگویید و اینکه تا چه اندازه موفق بوه اید؟

ارزیابی در چند بعد صورت گرفته است. یکی بررسی کارهای خودمان و اینکه تا چه حد برنامه ریزی و ابتکار داشتیم. بخشی را در داخل مؤسسه بررسی می کردیم و قسمتی را از طرح ایده ها و برنامه ها با شخصیتهایی که در این زمینه متخصص بودند. از آنجا که در فعالیتهایمان به دنبال نوآوری و ابتکار بودیم، کارشناسان نیز استقبال و تشویق می¬کرده اند.

از آنجا که این طرح ها نیازمند حمایت هستند پیشنهاد می کنم نهادهای رسمی سعی کنند موانع را از میان بردارند و به تسهیل اجرای برنامه ها کمک کنند. البته نه این گونه که NGO ها را گرفتار بوروکراسی اداری کنند چرا که از عوامل موفقیت نهادهای خودجوش، انجام فعالیتهای خارج از مسائل اداری و رسمی مرسوم است.